سوالات درس فارسی (1)
1- در همهٔ گزینهها به معنی درست واژههای «خیره ـ هنگامه ـ محال ـ غنا ـ افسر» اشاره شده است، بهجز ..........
1) لجوج ـ جمعیّت مردم ـ دروغ ـ آوازخوانی ـ دیهیم
2) بیهوده ـ داد و فریاد ـ ناممکن ـ نغمه ـ تاج
3) فرومانده ـ غوغا ـ بیاصل ـ دستگاه موسیقی ـ کلاه پادشاهی
4) سرگشته ـ شلوغی ـ توانگری ـ سرود ـ صاحب منصب
2- معنی چند واژه روبهروی آن نادرست نوشته شده است؟
«گلبُن: بوتهٔ گل / وَرطه: زمین پست / اِدبار: چارهاندیشی / جافی: تهی / عنود: بدخواهان / رقعه: نامه
/ وقب: پیچیدگی / دهش: بخشش»
1) چهار 2) سه 3) دو 4) یک
3- در متن زیر چند غلط املایی وجود دارد؟
«و از اینجا مقرّر میشود که نغض عهد خصلتی مذموم است و چون صاحب دولت بدین خصلت منصوب شود، کسی بر
وی اعتماد نکند و دلها از وی نفور شود و اعتماد دوست و دشمن از وی برخیزد و بدان سبب بنای دولت او منهدم
گردد و از حسن ظنّ اهل خرد بازماند.»
1) یک
2) دو
3) سه
4) چهار
4- در کدام گزینه «استعاره با ذکر مشبّه ـ استعاره با ذکر مشبّهبه ـ تشبیه» وجود دارد؟
1) بیا ساقی که ایّام بهار است ... سمن مست است و نرگس در خمار است
2) نرگس چشم تو خوابآلودهست ... لب لعل تو شرابآلودهست
3) نرگس مست به صد غمزه به باغ اندر ... چون دو چشم صنم بادهگسار آید
4) نرگس از کف جام ننهد گرچه از رنج خمار ... سرفکنده مانده چندان ناتوانی میکشد
5- نوع «واو» در کدام گزینه متفاوت است؟
1) همچو خورشید و ماه درتابد ... عشق تو هر شبی ز روزن من
2) زمین بستر و خاک بالین او ... شده تیره روشن جهانبین او
3) گل اندک عمر و چندان باد در سر! ... چگونه خنده ناید گلستان را؟!
4) او بدی گوید و او را شاید ... من نکو گویم و آن را شایم
6- کدام گزینه با بیت زیر تناسب معنایی کمتری دارد؟
«کبوتری که دگر آشیان نخواهد دید ... قضا همیبردش تا به سوی دانه و دام»
1) به آب زمزم و کوثر سفید نتوان کرد ... گلیم بخت کسی را که بافتند سیاه
2) بر آن سرم که ننوشم می و گنه نکنم ... اگر موافق تدبیر من شود تقدیر
3) هوش خردمند را عشق به تاراج برد ... من نشنیدم که باز صید کبوتر شود
4) به اختیار قضای زمان بباید ساخت ... که دایم آن نبود کاختیار ما باشد
7- کدام گزینه با حدیث «حاسِبو قَبْلَ أَنْ تُحاسبوا» تناسب معنایی ندارد؟
1) جواب پرسش اعمال خود مهیّا کن ... شدن ز شرم و خجالت چو آب در پیش است
2) حساب کردهٔ خود کن حساب در چه کنی؟ ... که ماند از پس و روز حساب در پیش است
3) عذاب روح مکن بهر مال دنیا دون ... عذاب قبر و سوال و جواب در پیش است
4) به احتیاط قدم نه به راه وادی عشق ... بدان که گر بروی زان عذاب در پیش است
8- همهٔ ابیات کدام گزینه با بیت «گر در طلبت رنجی ما را برسد شاید / چون عشق حرم باشد، سها است بیابانها»
تناسب ندارد؟
الف) در سفالین کاسهٔ رندان به خواری منگرید ... کاین حریفان خدمت جام جهانبین کردهاند
ب) کشتهٔ شمشیر عشق حال نگوید که چون ... تشنهٔ دیدار دوست راه نپرسد که چند
ج) دُر نیارد به کف آنکس که ز دریا ترسد ... نخورد باده هر آن کاو ز خمار اندیشد
د) ای خوی نیک کرده به اخلاق بد بدل ... وی برگ گل به خار مغیلان فروخته
هـ) نماز در خم آن ابروان محرابی ... کسی کند که به خون جگر طهارت کرد
و) گرت دل است که سرمایهدار وصل شوی ... ز سوز بگذر و درساز با خسارت عشق
1) ج ـ هـ
2) ب ـ د
3) ج ـ و
4) الف ـ د
9- در کدام بیت بیشترین استعاره وجود دارد؟
1) دردا که بر لب آید جانم ز تشنه کامی ... و آب حیات دارد لعل گهرفشانت
2) قامت شاخ گل از بار خجالت خشک شد ... هر گه آن سرو خرامنده به گلزار گذشت
3) چشمم همه دم در ره آن ماه گهر ریخت ... اشکم همه جا در پی آن سرو روان شد
4) نرگس او با دل بیمار من الفت گرفت ... عاقبت درد محبت عین درمان شد مرا
10- گروه اسمی در کدام گزینه بر اساس الگوی (هسته ـ مضافالیه ـ مضافالیه ـ صفت) است؟
1) مدارس نمونهٔ دولتی پیشرفته
2) شیوهٔ برداشت محصولات پاییزی
3) کاربرد مناسب شبکه معنایی
4) فروزانترین ستاره شب آسمان
11- در کدام گزینه جهش ضمیر وجود دارد؟
1) معاشران همه مشغول عیش و عشرت و شادی ... به غیر من که شب و روز با غم تو قرینم
2) کوچنان عشقی که تا یک جا بفرساید وجودم ... کو چنان برقی که تا یکسر بسوزاند گیاهم
3) ز بس که هر سرمویم هوای مهر تو دارد ... نمیبرم ز تو گر سر بُری به خنجر کینم
4) موی سیهم گشت سپید از غم رویش ... در حلقه مویش به همان روزسیاهم
12- در متن زیر به ترتیب چند واژهٔ وندی و مرکب وجود دارد؟
«فردوسی این رادمرد تاریخ ایران زمین، در کتاب شاهنامهٔ خود که شناسنامهٔ مردم ایران است، حس شرافتمندی، ارزش، وطن
دوستی و آزادگی را خوب نمایان میسازد.»
1) چهار ـ پنج
2) سه ـ پنج
3) سه ـ چهار
4) چهار ـ چهار
13- در میان ترکیبات زیر به ترتیب چند ترکیب اضافی و وصفی وجود دارد؟
(صمیمیت موّاج ـ آیین محبت ـ چشمهٔ مهتاب ـ راز نهفتنی ـ جویبار لحظهها ـ سخن هوشمندانه ـ عاشق صادق ـ لوح زمردین)
1) دو ـ شش
2) پنج ـ سه
3) چهار ـ چهار
4) سه ـ پنج
14- در کدام ابیات بخشی از جمله حذف شده است؟
الف) سر سفله را گردباش منه ... سر مردم آزار بر سنگ به
ب) بزرگان نکردند در خود نگاه ... خدا بینی از خویشتن بین مخواه
ج) ز خاک آفریدت خداوند پاک ... پس ای بنده افتادگی کن چو خاک
د) مکن خیره بر زیر دستان ستم ... که دستی است بالای دست تو هم
1) الف ـ ج
2) الف ـ د
3) ب ـ ج
4) ب ـ د
15- در کدام ابیات معنی واژهٔ «گوهر» یکسان است؟
الف) جهان را گوهر آمد زشت کاری ... چرا زو مهربانی چشم داری
ب) دهان و لبش بود گوهر نشان ... سخن گفتنش بود گوهرفشان
ج) نگویمت چو زبان آوران رنگآمیز ... که ابر مشکفشانی و بحر گوهرزای
د) سنگ بدگوهر اگر کاسه زرین بشکست ... قیمت سنگ نیفزاید و زر کم نشود
1) ب ـ د
2) الف ـ د
3) ج ـ د
4) الف ـ ب
16- کدام دو بیت باهم تناسب معنایی دارند؟
الف) مهتران جهان همه مردند ... مرگ را سر همه فرو کردند
ب) همه مرگ رأییم پیر و جوان ... که مرگ است چون شیر و ما آهوان
ج) وگر کشت خواهد همی روزگار ... چه نیکوتر از مرگ در کارزار
د) سرت گر بساید بر ابر سیاه ... سر انجام خاک است ازو جایگاه
1) ب ـ ج
2) ب ـ د
3) الف ـ ج
4) الف ـ د
17- همهٔ گزینهها با بیت «گفتم ز مهرورزان رسم وفا بیاموز / گفتا ز خوبرویان این کار کمتر آید» تناسب
معنایی دارند، بهجز ....... .
1) گر وفا دور از تو شد ای خرمن گل! دور نیست ... همدمی با چون تو مغروری، نمیآید از او
2) اگرچه مهر بریدیّ و عهد بگسستی ... هنوز بر سر پیمان و عهد و سوگندم
3) مرا به علّت بیگانگی ز خویش مران ... که دوستان وفادار بهتر از خویشاند
4) همه حدیث وفا و وصال میگفتی ... چو عاشق تو شدم قصّه واژگون کردی
18- کدام گزینه با بیت «تا تو را جای شد ای سرو روان در دل من / هیچ کس مینپسندم که به جای تو بود» ارتباط مفهومی دارد؟
1) معذورم ار بنالم زیرا که میزنندم ... لیکن چه چاره سازم کز خویش در فغانم
2) ای خوش آن صید که وقتی به کمند تو در افتاد ... خرّم آن مرغ که روزی به هوای تو پریدهست
3) ای آفتاب خوبان میجوشد اندرونم ... یک ساعتم بگنجان در سایهٔ عنایت
4) بود به جای منت صد هزار دوست ولیکن ... به دوستی که مرا هیچکس به جای تو نبود
19- کدام گزینه با بیت «گر در طلبت رنجی ما را برسد شاید / چون عشق حرم باشد، سهل است بیابانها» تناسب معنایی بیشتری دارد؟
1) در ره عشق بریز آنچه تو را در بار است ... رهرو کعبه همان بِهْ که سبکبار بود
2) شیرینی وصل را نمیدارم دوست ... از غایت تلخیای که در هجران است
3) آن را مسلّم است تماشای نوبهار ... کز عشق بوستان گل و خارش یکی شود
4) دامن به دست خار علایق ندادهایم ... چون باد اگرچه بر گل و ریحان وزیدهایم
20- اگر بخواهیم بیتهای زیر را به لحاظ داشتن یکی از آرایههای «مجاز ـ ايهام ـ جناس ـ کنایه» مرتّب کنیم، کدام گزینه درست است؟
الف) ما به فلک بودهایم، یار ملک بودهایم ... باز همانجا رویم جمله، که آن شهر ماست
ب) جان فدای دهنش باد که در باغ نظر ... چمنآرای جهان خوشتر از این غنچه نبست
ج) از دست رفته بود وجود ضعیف من ... صبحم به بوی وصل تو جان بازداد باد
د) عشق و درویشی و انگشتنماییّ و ملامت ... همه سهل است تحمّل نکنم بار جدایی
1) ب ـ د ـ الف ـ ج
2) ب ـ ج ـ الف ـ د
3) د ـ الف ـ ج ـ ب
4) د ـ الف ـ ب ـ ج
21- در کدام بیت آرایهٔ «حسآمیزی» به کار نرفته است؟
1) ای دهانت ز لب و لب ز دهان شیرینتر ... خنده شیرین و سخن گفتن از آن شیرینتر
2) این چه رنج است کز او راحت جان مییابم؟ ... وین چه درد است کز او بوی دوا میشنوم؟
3) از صدای سخن عشق ندیدم خوشتر ... یادگاری که در این گنبد دوّار بماند
4) عکس لب در جام می بنمای و آن گه خوش بنوش ... شربت تلخ است آن را چاشنی از قند کن
22- کتاب «سیاستنامه» اثر کیست؟
1) کیکاووس بن اسکندر
2) خواجه نصیرالدّین توسی
3) نظامی عروضی سمرقندی
4) خواجه نظامالملک توسی
23- واژگان مشخّص شده در تمام گزینهها «نقش متمّمی» دارند، بهجز ............ .
1) هزار سلطنت دلبری بدان نرسد ... که در دلی به هنر خویش را بگنجانی
2) شب قدرست و روز عید هر ساعت مه و خور را ... اگر خود را بگنجانند در شبهای درویشان
3) ای آفتاب خوبان میجوشد اندرونم ... یک ساعتم بگنجان در سایهٔ عنایت
4) امن ازین خاک چنان رفته که گر یابد باز ... خوف آن است که از آب بترسد ماهی
24- در همهٔ گزینهها «جابهجایی ضمیر» وجود دارد، بهجز .......... .
1) با دل سنگینت آیا هیچ درگیرد شبی ... آه آتشناک و سوز سینهٔ شبگیر ما؟
2) هزار دشمنم ار میکنند قصد هلاک ... گرم تو دوستی، از دشمنان ندارم باک
3) باغبانا ز خزان بیخبرت میبینم ... آه از آن روز که بادت گل رعنا ببرد
4) مرغ بهشت بودم و افتادمت به دام ... امّا تو طفل بودی و از دست دادیام
25- معنی واژهٔ «اعتبار» در کدام گزینه با معنی این واژه در عبارت «در بهشت، انهار و اشجار است و در قرآن، اخبار
و اعتبار است.» یکسان است؟
1) روزگاری شد ز چشم اعتبار افتادهام ... چون نگاه آشنا از چشم یار افتادهام
2) خار دیوار گلستانم که از بیحاصلی ... میکشم خجلت ز اوج اعتبار خویشتن
3) باری از این سپید و سیه اعتبار گیر ... یا در سیه سپید شب و روز کن نگاه
4) سهو و خطای بنده گرش اعتبار نیست ... معنی عفو و رحمت آمرزگار چیست
26- معنی چند واژه در کمانک روبهروی آن نادرست نوشته شده است؟
کایدان (حیلهگر) / فَلاجَرَم (پس ناگزیر) / اِستماع (گوش دادن) / جَبّار (انتقام گیرنده) / فُرقَت (دوری) / ریحان (هر گیاه
سبز و خوشبو) / نقض(خوش و نیکو ) / مُعاملت (داد و ستد)
1) چهار
2) سه
3) دو
4) یک
27- کدام گزینه با عبارت «سنگ بزرگی را که بر گور فاتح چین نهاده بودند، برداشتند؛ ولی تیمور ناگهان بر خود لرزید
و روی برگردانید: گور ستمگر غرق در خون بود.» تناسب معنایی بیشتری دارد؟
1) مشو نومید از ظلمی که کردی ... که دریای کرم توبهپذیر است
2) عشق دریای محیط و آب دریا آتش است ... موجها آید که گویی کوههای ظلمت است
3) هر که را زین امرا مدح کنی ظلم بود ... خاصه امروز که از عدل نماند آثاری
4) ز کردگار نترسی و پس خراب کنی ... هزار خانهٔ درویش را به نوک قلم
28-در کدام گزینه آرایههای «کنایه ـ تشبیه ـ تشخیص» دیده میشود؟
1) آتش خشم تو برد آب من خاکآلود ... بعد از این باد به گوش تو رساند خبرم
2) اگرچه مهر بریدیّ و عهد بشکستی ... هنوز بر سر پیمان و عهد و سوگندم
3) برو ای سپر! ز پیشم که به جان رسید پیکان ... بگذار تا ببینم که، که میزند به تیرم
4) سری دارم مهيّا بر کف دست ... که در پایت فشانم چون درآیی
29- نوع «را» در کدام گزینه متفاوت است؟
1) رندان تشنه لب را آبی نمیدهد کس ... گویی ولیشناسان رفتند از این ولایت
2) اگر به دست من افتد فراق را بکشم ... که روز هجر سیه باد و خان و مان فراق
3) بیا که وضع جهان را چنان که من دیدم ... گر امتحان بکنی میخوری و غم نخوری
4) سرشک دیدهٔ خواجو چنین که میبینم ... اگر به کوه رسد سنگ را بغلتاند
30- نقش دستوری واژههای مشخّص شده در همهٔ گزینهها یکسان است، بهجز ............ .
1) اگر به زلف دراز تو دست ما نرسد ... گناه بخت پریشان و دست کوته ماست
2) زلفت هزار دل به یکی تار مو ببست ... راه هزار چاره گر از چار سو ببست
3) بیا که قصر امل سخت سست بنیادست ... بیار باده که بنیاد عمر بر بادست
4) چون نقش غم ز دور ببینی شراب خواه ... تشخیص کردهایم و مداوا مقرّر است
31- در کدام بیت غلط املایی وجود دارد؟
1) ای سنایی شکر این دانی که نتوانی گزارد ... دین اسلام و امام عالم و پرهیزگار
2) دیدهٔ آن عنکبوت بیقرار ... در خیالی میگزارد روزگار
3) لیکن از بیکاغذی بیتی نکردستم سواد ... هست اومیدم که این خدمت چو بگزارد تمام
4) چو کار لشکرى زین گونه بگزارد ... چنان کز هیچکس مویی نیازارد
32- معنی واژهٔ «درست» در کدام گزینه متفاوت است؟
1) درست است گفتار فرزانگان ... جهاندیده و پاک دانندگان
2) منم بیمار و نالان تو درستی ... ندانی چیست در من درد و سستی
3) دلت شادمان باید و تن درست ... سه دیگر ببین تا چه بایدْت جست
4) کز ایشان مبادا جهان بینیاز ... درستند شادان دل و سرفراز
33- کاربرد واژهٔ «گفت» در همهٔ گزینهها یکسان است، بهجز ..............
1) دبیر زبانآور از گفت شاه ... جهان کرد بر نامهخوانان سیاه
2) غول باشد نه عالم آن که از او ... بشنوی گفت و ننگری کردار
3) گفتم مرا بکشت غمت گفت زینهار ... خواجو خموش باش که این خود عنایتی است
4) کم کن بر عندلیب و طاووس درنگ ... کاین جا همه گفت آمد و آنجا همه رنگ
34- کدام گزینه با بیت زیر، تناسب معنایی کمتری دارد؟
«گفتم که بر خیالت راه نظر ببندم ... گفتا: که شبرو است او از راه دیگر آید»
1) خیالش در نظر چون آیدم خواب ... نشاید در به روی دوستان بست
2) تشریف داد و رفت ندانم ز بیخودی ... کاین دوست بود در نظرم یا خیال دوست
3) هوش میآمد و میرفت و نه دیدار تو را ... میبدیدم نه خیالم ز برابر میشد
4) سلطان خیالت شبی آرام نگیرد ... تا بر سر صبر من مسکین ندواند
35- بیت «به نام كردگار هفت افلاک / که پیدا کرد آدم از کفی خاک» با کدام بیت ارتباط مفهومی دارد؟
1) ای برادر چو عاقبت خاک است ... خاک شو پیش از آنکه خاک شوی
2) آنم که تو ام ز خاک برداشتهای ... نقشم به مراد خویش بنگاشتهای
3) آدمی در عالم خاکی نمیآید به چنگ ... عالمی از نو بباید ساخت وز نو آدمی
4) با عشق تو در خاک نهان خواهم شد ... با مهر تو سر ز خاک برخواهم کرد
36- مفهوم بیت «هر آن وصفی که گویم، بیش از آنی / یقین دانم که بیشک، جانِ جانی»، از کدام بیت دریافت نمیشود؟
1) چون قلم در وصف این حالت رسید ... هم قلم بشکست و هم کاغذ درید
2) نه سرو توان گفت و نه خورشید و نه ماه ... آه از تو که در وصف نمیآیی، آه
3) یک شخص را کنی به مَثَل گر هزار وصف ... ذاتش همان یک است و نخواهد شدن هزار
4) وصف خوبی او چه دانم گفت؟ ... هر چه گویم هزار چندین است
37- مفهوم عبارت «به زبان، دیگر مگو و به دل دیگر مدار، تا گندمنمای جوفروش نباشی»، از کدام بیت
دریافت نمیشود؟
1) گندم نکاشتیم گه کشت، زان سبب ... ما را به جای آرد در انبار، لوبیاست
2) بادهنوشی که در او روی و ریایی نبود ... بهتر از زهدفروشی که در او روی و ریاست
3) راستی آموز، بسی جو فروش ... هست در این کوی، که گندم نماست
4) آتش زهد و ریا خرمن دین خواهد سوخت ... حافظ این خرقهٔ پشمینه بینداز و برو
38- آیهٔ «الا بذكر الله تطمئنّ القلوب» با کدام عبارت زیر، قرابت مفهومی دارد؟
1) تا با خاک انس نگیری، راهی به مراتب قرب نداری.
2) در معرکهٔ قلوب مجاهدان خدا، آرامشی که حاصل ایمان است، حکومت دارد.
3) کجا از مرگ میهراسد آن کسی که به جاودانگی روح خویش در جوار رحمت حق آگاه است؟
4) دشمن در برابر ایمان جنود خدا، متّکی به ماشین پیچیده جنگ است.
39- تعداد ابیاتی که در آنها «حسآمیزی» به کار رفته است، در کدام گزینه آمده است؟
الف) آخر این نالهٔ گرم تو اثرها دارد ... شب تاریک فروزنده سحرها دارد
ب) ز آن لب که مژدهٔ نفسش آب زندگی ست ... دشنام تلخ هم به دعاگو نمیرسد
ج) صد میکده خون بیش کشیده است لب من ... تا کار به رنگینی گفتار کشیده است
د) در سر من عشق بپیچید سخت ... ورنه چرا بامزه گفتارمی؟
هـ) چو بگویی، بفشانی گهر از حقّهٔ لعل ... چون بخندی بنمایی ز شکر مروارید
1) چهار
2) سه
3) دو
4) پنج
40- قافیهٔ همهٔ ابیات یک واژهٔ «مشتق» است، بهجز ...........
1) عالم پر شور بر خلوتنشینان بار نیست ... تلخی بحر است بر گوهر گوارا در صدف
2) از حدیث پوچ میبالد به خود چندین حُباب ... آه اگر میداشت دُر این بادپیما در صدف
3) تا ز خود بیرون نیاید دل نگردد دیدهور ... قسمت گوهر نگردد چشم بینا در صدف
4) دارد آتش زیر پا در سینهٔ عشّاق دل ... گوهر غلطان نمیباشد شکیبا در صدف
موفق با شید